Sự suy giảm tầng ozone đang đạt mức kỷ lục

Đăng ngày: 05-04-2020 | Lượt xem: 14500
Sự suy giảm của tầng ozone, lá chắn bảo vệ sự sống trên Trái đất khỏi mức độ bức xạ cực tím có hại, đang ở mức độ cao chưa từng thấy trên phần lớn Bắc Cực vào mùa xuân này. Hiện tượng này xảy ra do sự xuất hiện liên tục của các chất làm suy giảm tầng ozone trong khí quyển và một mùa đông lạnh trong tầng bình lưu (tầng khí quyển giữa độ cao khoảng từ 10 km đến 50 km).

Sự suy giảm của tầng ozone, lá chắn bảo vệ sự sống trên Trái đất khỏi mức độ bức xạ cực tím có hại, đang ở mức độ cao chưa từng thấy trên phần lớn Bắc Cực vào mùa xuân này. Hiện tượng này xảy ra do sự xuất hiện liên tục của các chất làm suy giảm tầng ozone trong khí quyển và một mùa đông lạnh trong tầng bình lưu (tầng khí quyển giữa độ cao khoảng từ 10 km đến 50 km).

Số lượng đo đạc tầng ozone trên phần lớn Bắc Cực đã đạt giá trị thấp kỷ lục trong năm nay với sự suy giảm ôzôn nghiêm trọng ở độ cao khoảng 18 km. Lần cuối cùng sự suy giảm ôzôn mạnh tương tự đã được quan sát thấy ở Bắc Cực là vào mùa xuân năm 2011, và sự suy giảm ôzôn vào năm 2020 dường như còn mạnh hơn nữa, theo thông tin từ Cơ quan giám sát khí quyển Copernicus, ECMWF.

Các hành động được thực hiện theo thỏa thuận quốc tế - Nghị định thư Montreal đã tạo nên sự giảm sự dư thừa của các chất làm suy giảm tầng ozone trong khí quyển. Nhưng nồng độ của chúng trong bầu khí quyển phía trên vẫn đủ cao để gây ra sự phá hủy ozone nghiêm trọng. Sự suy giảm trong mùa xuân được thúc đẩy bởi sự kết hợp của các yếu tố bao gồm nhiệt độ thấp trong tầng bình lưu Bắc Cực và sự xuất hiện của ánh sáng mặt trời vào đầu mùa xuân.

Phần lớn sự suy giảm ozone ở Bắc Cực diễn ra bên trong cái được gọi là xoáy cực: một vùng gió thổi mạnh vào mùa thu sẽ tạo nên một khối không khí trong xoáy và giữ cho khối khí này luôn rất lạnh. Vì điều kiện khí tượng và nhiệt độ khác nhau từ năm này sang năm khác, mức độ nghiêm trọng của sự suy giảm tầng ozone cũng dao động. Điều này có nghĩa là sự suy giảm ozone lớn ở Bắc cực thỉnh thoảng vẫn có thể xảy ra.

Thống kê dữ liệu về tầng ozone trong giai đoạn 2019-2020

Tầng bình lưu ở Bắc Cực thường ít bị cô lập hơn so với ở Nam Cực. Nhiệt độ tầng bình lưu ở Bắc Cực thường không giảm xuống thấp như ở tầng bình lưu ở Nam Cực, chúng cũng không chịu mức nhiệt độ thấp trong thời gian dài. Tuy nhiên, vào mùa đông năm nay (2019-2020), xoáy cực địa tầng rất mạnh và lạnh quá lâu đến nỗi nhiệt độ trong tầng bình lưu Bắc Cực đã giảm xuống mức thấp hơn ở Nam Cực, tạo ra một khu vực rộng lớn của các tầng mây địa tầng cực và thúc đẩy các quá trình hóa học làm suy giảm tầng ozone. Các điều kiện khí quyển gây ngăn chặn sự bồi tụ của ozone dotừ gió ở các vĩ độ thấp hơn cũng là một yếu tố. Trái ngược với Bắc Cực, lỗ thủng tầng ozone năm 2019 ở Nam Cực là lỗ nhỏ nhất được ghi nhận kể từ khi lỗ thủng tầng ozone được phát hiện lần đầu tiên.

Bức xạ của tia cực tím

Mạng lưới quan sát khí quyển toàn cầu WMO, có các trạm ở Bắc Cực và đang thực hiện các phép đo chất lượng của cả bức xạ ozone và tia cực tím (UV). Các điều kiện năm 2020 tương tự như mùa xuân năm 2011 khi tổn thất ozone ở Bắc Cực là gần 50%. Sự suy giảm ozon  ở Bắc Cực dẫn đến sự gia tăng bức xạ UV bề mặt vào mùa xuân năm 2011, với các nhà khoa học quan sát thấy chỉ số UV tăng 60% ở Bắc Cực Canada, và thậm chí còn tăng cao hơn ở Bắc Âu.

Nghị định thư Montreal

Đánh giá khoa học gần đây nhất về sự suy giảm ôzôn từ WMO và Chương trình môi trường của Liên hợp quốc cho thấy tầng ozone ở các phần của tầng bình lưu đã phục hồi với tốc độ 1-3% mỗi thập kỷ kể từ năm 2000. Ở tốc độ dự kiến, Bắc cực và Bắc bán cầu dự kiến ​​sẽ có tầng ozone lành hoàn toàn trước giữa thế kỷ này (~ 2035), sau đó là Nam bán cầu vào giữa thế kỷ và khu vực Nam Cực vào năm 2060.

Nếu không có Nghị định thư Montreal, năm nay, việc phá hủy tầng ozone rất có thể sẽ tồi tệ hơn. Sự phục hồi chậm của tầng ozone là do thực tế là các chất làm suy giảm tầng ozone tồn tại trong khí quyển trong vài thập kỷ. Hơn nữa, sự suy giảm tầng ozone ở Bắc Cực ảnh hưởng đến tổng ngân sách ozone dẫn đến sự gia tăng mức độ tia cực tím mùa hè so với Canada và châu Âu. Mỗi năm, dựa trên mức ozone vào mùa xuân, dự báo UV theo mùa hè được chia sẻ cho cộng đồng ở các quốc gia khác nhau.

Biên dịch: Thanh Tâm

Link: https://public.wmo.int/en/media/news/arctic-ozone-depletion-tracks-record-levels

  Ý kiến bạn đọc

Tin tức liên quan: