Mục lục Tạp chí Khí tượng Thủy văn Tháng 4 năm 2019

Đăng ngày: 14-06-2019 File đính kèm
Số 700* Tháng 4 năm 2019

TT

Tên bài và tác giả

Số trang

1

ĐÁNH GIÁ RỦI RO CHO HỆ THỐNG H Ồ CHỨA BẬC THANG TRÊN SÔNG ĐÀ KHI CÓ SỰ CỐ VỠ ĐẬP

Lê Văn Nghị1

1Phòng Thí nghiệm trọng điểm Quốc gia về động lực học sông biển

Tóm tắt: Sông Đà là nhánh lớn nhất của hệ thống sông Hồng, có tiềm năng thủy điện vào bậc nhất cả nước. Trên lưu vực sông Đà trong lãnh thổ Việt Nam đã xây dựng 7 hồ chứa lớn, trong đó có 3 công trình thủy điện lớn nhất Việt Nam là Lai Châu, Sơn La và Hòa Bình. Các hồ chứa bậc thang này có nhiệm vụ quan trọng trong chống lũ, cấp nước tưới và phát điện nhưng đồng thời mỗi công trình đều làm tăng thêm những rủi ro tiềm ẩn cho hệ thống và công trình bậc dưới nếu gặp sự cố. Bài báo trình bày kết quả đánh giá rủi ro cho hệ thống các công trình hồ chứa bậc thang sông Đà theo các kịch bản sự cố vỡ đập bằng mô hình toán thủy lực. Kết quả đánh giá là cơ sở để các nhà quản lý, quy hoạch và nghiên cứu vận hành hợp lý các hồ chứa bậc thang sông Đà cũng như đảm bảo an toàn cho hạ du sông Hồng.

Từ khóa: Mô hình toán, Hồ chứa bậc thang, Sông Đà, Vỡ đập

1

2

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN XÂM NHẬP MẶN TỈNH BẾN TRE

Nguyễn Văn Đào1, Phạm Thị Thanh Bình2

1Liên đoàn Khảo sát khí tượng thủy văn

2Trung tâm Trắc đạc bản đồ biển, Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam

Tóm tắt: Bến Tre là tỉnh ven biển, nơi có 4 cửa sông chảy ra biển nên thường xuyên chịu ảnhh ưởng của xâm nhập mặn trong mùa khô. Nghiên cứu được thực hiện nhằm mục tiêu đánh giá thực trạng và tác động của biến đổi khí hậu (BĐKH) đến xâm nhập mặn trên địa bàn tỉnh Bến Tre theo Kịch bản BĐKH và nước biển dâng (NBD) tới năm 2050. Nghiên cứu thống kê, phân tích chuỗi số liệu đo mặn từ năm 2000-2016 của 6 trạm đo mặn trên địa bàn để đánh giá hiện trạng xâm nhập mặn tại tỉnh Bến Tre; đồng thời sử dụng mô hình thủy lực MIKE11 diễn toán ảnh hưởng của BĐKH đến xâm nhập mặn tỉnh Bến Tre trong tương lai theo kịch bản BĐKH và NBD năm 2016. Kết quả thống kê đã chỉ ra rằng trong giai đoạn 2000 - 2016, tình hình xâm nhập mặn tại tỉnh Bến Tre trong 6 tháng đầu năm có xu thế tăng ở hầu hết các trạm. Xét theo từng tháng, xu thế tăng được thể hiện chủ yếu, trong đó 100% trường hợp đỉnh mặn Smax tăng; 91% trường hợp chân mặn Smin tăng; 3% trường hợp Smin giảm và 6% trường hợp không đổi. Xu thế tăng thể hiện rõ nét trong các tháng I, II, III. Dưới tác động của BĐKH và nước biển dâng, mặn có xu thế ăn sâu hơn dọc các sông vào đất liền. Mặn 1‰ có khả năng ăn sâu vào ~55 km trên sông Cổ Chiên, ~65 km trên sông Hàm Luông, ~68 km trên sông Tiền Giang; mặn 5‰ có khả năng ăn sâu vào ~42 km trên sông Cổ Chiên, ~44 km trên sông Hàm Luông, 44~56 km trên sông Tiền Giang.

Từ khóa: Biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xâm nhập mặn, Tỉnh Bến Tre, mô hình toán, MIKE11.

12

3

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN DÒNG CHẢY ĐẾN HỒ A VƯƠNG

Nguyễn Văn Khánh1, Trần Thục2

1Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Trung Trung Bộ

2Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn Và Biến đổi khí hậu

Tóm tắt: Nghiên cứu đã ứng dụng mô hình NAM để tính toán và đánh giá ảnh hưởng của Biến đổi khí hậu đến dòng chảy đến hồ A Vương. Kết quả hiệu chỉnh và kiểm định chỉ ra sự tương đồng về pha và biên độ dao động giữa lưu lượng tính toán và thực đo. Từ kết quả hiệu chỉnh và kiểm định, làm cơ sở để tính toán dự báo sự thay đổi dòng chảy đến hồ trong các thời kỳ tương lai. Kết quả tính toán dòng chảy đến hồ theo các thời kỳ tương lai cho thấy dòng chảy đến hồ có sự thay đổi theo các tháng của từng mùa: tháng V là tháng chịu tác động mạnh mẽ nhất của biến đổi khí hậu trong các tháng mùa cạn, còn tháng XI là tháng chịu tác động mạnh mẽ nhất trong các tháng mùa lũ. Mức độ ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến dòng chảy mùa cạn ít hơn so với mùa lũ.

Từ khóa: MIKE NAM, A Vương, Biến đổi khí hậu.

23

4

MÔ HÌNH HÓA Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRONG ĐIỀU KIỆN ĐỊA HÌNH PHỨC TẠP - TRƯỜNG HỢP NGUỒN THẢI ĐIỂM

Bùi Tá Long1, Nguyễn Châu Mỹ Duyên1

1Đại học Bách Khoa Tp. HCM

Tóm tắt: Kế hoạch quốc gia về quản lý chất lượng không khí đã đề ra nhiệm vụ xây dựng mô hình lan truyền ô nhiễm không khí. Bên cạnh đó việc áp dụng mô hình hay phần mềm nước ngoài vào hệ thống quan trắc quốc gia gặp nhiều khó khăn do vấn đề bản quyền. Mục tiêu của nghiên cứu này là đề xuất một mô hình cho phép tính toán sự lan truyền chất ô nhiễm không khí trong điều kiện địa hình phức tạp cũng như lưu ý tới các yếu tố khí tượng.  Bài báo trình bày cơ sở của mô hình và kết quả ứng dụng mô hình tính toán cho khu vực cụ thể của Việt Nam. Phương pháp đề xuất trong bài báo này là sự tích hợp mô hình phân tán ô nhiễm không khí do EPA đưa ra, mô hình WRF tính toán yếu tố khí tượng.  

Từ khóa: Mô hình phân tán, nguồn điểm, địa hình, WRF, EnvimAP

34

5

ỨNG DỤNG MÔ HÌNH MIKE MÔ PHỎNG NGẬP LỤT DO XẢ LŨ KHẨN CẤP VÀ VỠ ĐẬP ĐỊNH BÌNH

Bùi Văn Chanh1, Nguyễn Văn Lý1

1 Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Trung Bộ

Tóm tắt: Hồ Bình Định là hồ chứa nước lớn nhất tỉnh Bình Định, quá trình điều tiết vận hành hồ ảnh hưởng rất lớn đến diễn biến ngập lụt hạ lưu sông Kôn - Hà Thanh. Trong những năm gần đây, những trận lũ lớn xuất hiện trên sông Kôn - Hà Thanh ngày càng nhiều, thời gian kéo dài nên việc vận hành hồ Định Bình đảm bảo an toàn đập và giảm thiểu ngập lụt hạ du là rất cần thiết. Khi lũ lớn về hồ Định Bình, việc vận hành vừa đảm bảo an toàn vừa giảm thiểu ngập lụt hạ du là rất khó khăn do hồ hông có dung tích phòng lũ và thường phải xả lũ khẩn cấp. Việc xả lũ khẩn cấp sẽ gây ra ngập lụt sâu hơn, đặc biệt là vỡ đập không chỉ gây ra ngập lụt sâu hơn nhiều mà còn xuất hiện dòng chảy lớn. Do đó, nghiên cứu xây dựng bản đồ ngập lụt cho các tình huống vỡ đập, xả lũ khẩn cấp phục vụ công tác cảnh báo ngập, rủi ro nhằm hạn chế thiệt hại tác động tiêu cực của hồ chứa, trong đó có hồ Định Bình là rất cần thiết.

Từ khóa: Ngập lụt, lưu vực sông Kôn - Hà Thanh, hồ Định Bình.

46

6

ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP GIẢM NGẬP LỤT CHO KHU VỰC PHONG NHA - KẺ BÀNG B ẰNG KÊNH ĐÀO NỐI SÔNG SON VÀ SÔNG LÝ HÒA

Lê Văn Nghị1

1Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam

Tóm tắt: Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (PNKB), tỉnh Quảng Bình hai lần được công nhận là di sản thiên nhiên thế giới. Đây là điểm du lịch nổi tiếng được quy hoạch phát triển thành khu đô thị nhưng thường xuyên bị ngập lụt bởi lũ từ sông Son. Sông Son có hướng chảy gần song song với bờ biển nhưng lại bị ngăn cách với biển Đông bởi lưu vực sông Lý Hòa, tại vị trí cách cầu Lý Hòa nhỏ nhất là 15km, cách cửa biển Lý Hòa là 18km. Bài báo này trình bày giải pháp giảm lũ cho khu vực PNKB bằng cách phân lũ ngang thông qua việc mở kênh nối sông Son và sông Lý Hòa. Kênh dài 14,70km, có chiều rộng đáy 100m, độ dốc đáy i = 7 x 10-5, cao độ đáy tại cuối kênh là 2,0m. Song song với đó là nạo vét và lên đê sông Lý Hòa. Giải pháp đã làm giảm mực nước tại khu vực PNKB từ 0,5 ÷ 1,5m, giảm diện tích ngập lụt 25%, giảm thời gian ngập lụt 40% so với hiện trạng, do các trận lũ lịch sử gần đây.

Từ khóa: Phong Nha - Kẻ Bàng, Giảm lũ, Sông Gianh, Phân lũ ngang.

56

7

CHU TRÌNH MƯA NGÀY ĐÊM VÀ SỰ BIẾN ĐỘNG CỦA NÓ TRÊN KHU VỰC TÂY NGUYÊN

Nguyễn Văn Huấn1

1Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Tây Nguyên

Tóm tắt: Nghiên cứu này tập trung mô tả sự biến động ngày đêm của lượng mưa theo các mùa trong năm, nhằm xác định rõ hơn quy luật mưa trên khu vực Tây Nguyên. Khu vực nghiên cứu được phân thành các vùng điều kiện địa lý khác nhau, số liệu được sử dụng trong là các chuỗi số liệu mưa giờ từ 1980-2017. Phương pháp nghiên cứu được áp dụng là phương pháp thống kê khí hậu. Kết quả nhận được cho thấy phân bố mưa theo thời gian trong năm có sự khác biệt khá rõ theo các vùng địa lý, khu vực phía Bắc, vùng trung tâm và phía Nam Tây Nguyên lượng mưa lớn nhất trong năm tập trung vào tháng 8, tháng 9; trong khi các tỉnh thuộc phía Đông Tây Nguyên đỉnh mưa năm lại lùi về tháng 10, tháng 11. Diễn biến mưa trong ngày ở khu vực phía Bắc và phía Đông thể hiện mưa tập trung nhiều vào khoảng từ 15 - 19 giờ, cao nhất vào 17 giờ trong ngày; vùng Nam Tây Nguyên mưa sớm hơn so với những vùng khác, cao nhất vào thời điểm 15 giờ trong ngày, từ sau 23 giờ đến 10 giờ sáng là thời điểm có lượng mưa thấp trong ngày trên toàn khu vực Tây Nguyên. Những kết quả này có thể được dùng trong nghiên cứu về sự biến đổi một ngày đêm của lượng mưa ở Việt Nam nói chung, Tây Nguyên nói riêng. Từ khóa:Chu trình mưa ngày đêm, mưa giờ, khu vực Tây Nguyên.

65

8

TÓM TẮT TÌNH HÌNH KHÍ TƯỢNG THÁNG 3 NĂM 2019

Trong tháng 3/2019 nhiệt độ trung bình tháng trên phạm vi cả nước phổ biến cao hơn so với TBNNc ùng thời kỳ, riêng tại khu vực Trung Bộ caoh ơn từ 1,5-2,5 độ so với TBNN cùng thời kỳ;  Trong tháng 3/2019 tổng lượng mưa phổb iến thấp hơn so với trung bình nhiều năm( TBNN) cùng thời kỳ, đặc biệt tại khu vựcT ây Bắc và Việt Bắc tổng lượng mưa thấph ơn từ 20-50 mm. Riêng một số điểm mưac ục bộ tại Bắc Trung Bộ và miền Đông NamB ộ cao hơn TBNN.

75

Tin tiêu điểm
  • Ninh Thuận: Lốc xoáy khiến 110 nhà bị tốc mái, sập

    Mưa dông đầu mùa kèm theo lốc xoáy xảy ra trên địa bàn huyện Bác Ái (Ninh thuận) đã làm 110 nhà bị tốc mái, sập.
  • Thiệt hại hàng chục tỉ đồng do hạn hán tại Gia Lai

    Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai, từ 11/3 đến 27/5, toàn tỉnh có gần 3.000 ha cây trồng bị thiệt hại do hạn hán; trong đó, 1.200 ha bị thiệt hại trên 70%, 1.600 ha thiệt hại từ 30-70% và 170 ha thiệt hại dưới 30%.
  • Vỡ đập thủy lợi, di dời khẩn cấp 17 hộ dân

    Chi cục đê điều và phòng, chống lụt bão tỉnh Phú Thọ cho biết, khoảng 7 giờ sáng 28-5, đập thủy lợi Đầm Thìn, xã Cấp Dân, huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ, bị vỡ khiến nhiều hộ dân phải sơ tán khẩn cấp, hàng chục ha hoa màu của người dân bị nhấn chìm.
  • ĐBSCL sụp lún, sạt lở khắp nơi

    Mùa khô hạn năm nay diễn ra vô cùng gay gắt khiến tình trạng sụp lún xảy ra nhiều nơi ở 2 tỉnh ven biển ĐBSCL là Cà Mau và Kiên Giang. Trong lúc các ngành chức năng vất vả ứng phó và khắc phục hậu quả sụp lún thì dự báo nạn sạt lở, sụp lún có nguy cơ lan rộng khi mùa mưa bão sắp đến.
  • Tổng cục Khí tượng Thủy văn tôn vinh những điển hình tiên tiến...

    Sáng ngày 28/5/2020, tại Hà Nội, Tổng cục Khí tượng Thủy văn đã tổ chức Hội nghị điển hình tiến tiến lần thứ IV giai đoạn 2020 - 2025. Hội nghị nhằm đánh giá kết quả và hiệu quả của phong trào thi đua trong toàn Tổng cục KTTV. Tổng kết kế hoạch số 08/KH-BTNMT ngày 08 tháng 12 năm 2016 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về kế hoạch xây dựng và nhân rộng điển hình tiên tiến giai đoạn 2016-2020. Đồng thời, chỉ ra những tồn tại, hạn chế cần khắc phục; đề ra phương hướng, nhiệm vụ, biện pháp chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhằm đẩy mạnh phong trào thi đua và công tác khen thưởng trong những năm tới.
  • Ninh Thuận: Tăng cường cảnh giác với thiên tai lốc xoáy

    Lốc là luồng gió xoáy có sức gió mạnh tương đương với sức gió của bão nhưng được hình thành và tan trong thời gian ngắn, phạm vi hoạt động hẹp từ vài km2 đến vài chục km2.
  • Tổng cục Khí tượng Thủy văn tăng cường hợp tác với Hội chữ...

    Chiều ngày 27/5/2020, tại Hà Nội, Tổng cục Khí tượng Thủy văn đã có buổi gặp gỡ và làm việc với Đoàn cán bộ của Hội chữ thập đỏ Việt Nam nhằm trao đổi về một số định hướng hợp tác, phát triển trong thời gian tới của hai đơn vị.
  • Hà Nội: Triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phòng, chống thiên...

    Chiều 26/5, tại buổi giao ban báo chí, Thành uỷ Hà Nội phối hợp cùng Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn đã có những nhận định về tình hình thời tiết cũng như công tác phòng chống thiên tai trên địa bàn thành phố trong năm 2020.
Tin mới nhất
  • Thời tiết ngày 28/5/2020, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa to

    (KTTV) - Theo Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia, ngày 28/5, do ảnh hưởng của rãnh áp thấp hiện có trục ở khoảng 19-22 độ Vĩ Bắc kết hợp với hội tụ gió trên mực 1.500m nên Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa vừa, mưa to; riêng vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to.
  • Mưa to, dông lốc làm hư hại nhà cửa và hoa màu tại Lào Cai

    Ngày 27/5, thông tin từ các địa phương ở Lào Cai cho biết, mưa to và dông, lốc vào đêm 26/5 đã gây thiệt hại về nhà cửa và hoa màu của người dân ở một số huyện trong tỉnh.
  • Mưa dông tại thượng nguồn giải hạn cho Ninh Thuận

    Trong những ngày qua, nắng nóng ở tỉnh Ninh Thuận bước đầu đã dịu lắng phần nào do trên khu vực thượng nguồn ở các huyện Ninh Sơn và Bác Ái đã xuất hiện mưa dông, giúp giảm bớt nguy cơ cháy rừng; đồng thời tạo thêm nguồn nước cho các sông, suối cấp cho các hệ thống nhà máy nước để phục vụ nhân dân.
  • Huyện Quốc Oai: 182 nhà dân bị hư hỏng do dông lốc, mưa đá

    Ngày 27/5, UBND huyện Quốc Oai đã có thống kê sơ bộ về thiệt hại do trận dông kèm mưa đá xảy ra trên địa bàn vào tối và đêm 25/5.
  • Nước biển dâng do bão nguy hiểm như thế nào?

    Nhằm đưa đến độc giả những thông tin chính xác, chi tiết, cụ thể về hiện tượng nước biển dâng do bão, Tạp chí Khí tượng Thủy văn đã có buổi phỏng vấn TS Nguyễn Xuân Hiển, Phó Viện trưởng, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và BĐKH về vấn đề này.
  • Thời tiết ngày 27/5/2020, mưa rào và dông diện rộng tại Bắc Bộ...

    (KTTV) - Theo Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia, ngày 27/5 do ảnh hưởng của rãnh áp thấp có trục ở khoảng 20-23 độ Vĩ Bắc với hội tụ gió trên mực 1.500m nên Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa rào và dông diện rộng. Riêng vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to.
  • Đại hội Chi bộ Vụ Kế hoạch Tài chính nhiệm kỳ 2020-2022

    Sáng ngày 26/5/2020, tại Hà Nội chi bộ cơ sở Vụ Kế hoạch Tài chính đã tổ chức Đại hội nhiệm kỳ 2020-2022. Đồng chí Lê Hồng Phong, Ủy viên Ban chấp hành Đảng bộ, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Khí tượng Thủy văn tới dự và chỉ đạo Đại hội.
  • Tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn phục...

    Để phục vụ phục vụ nhu cầu về thông tin khí tượng thủy văn (KTTV) cho các ngành của TP Hà Nội và 6 tỉnh đồng bằng Bắc Bộ trong phòng chống thiên tai, phát triển kinh tế - xã hội, Đài KTTV khu vực đồng bằng Bắc Bộ đã chủ động trong việc dự báo điểm, tăng cường năng lực cảnh báo KTTV ở những khu vực trên.